คดีหุ้นส่วนและบริษัทเป็นข้อพิพาทที่เกิดจากการดำเนินธุรกิจร่วมกัน เช่น หุ้นส่วนไม่แบ่งกำไร ผู้ถือหุ้นขัดแย้งกัน กรรมการบริหารงานไม่โปร่งใส นำเงินบริษัทไปใช้โดยมิชอบ ไม่เปิดเผยบัญชี หรือมีปัญหาเรื่องสิทธิและหน้าที่ของหุ้นส่วน กรรมการ และผู้ถือหุ้น การพิจารณาต้องดูประเภทนิติบุคคล ข้อบังคับบริษัท หนังสือบริคณห์สนธิ มติที่ประชุม และพฤติการณ์ของคู่กรณีประกอบกัน กฎหมายหุ้นส่วนและบริษัทกำหนดหน้าที่และความรับผิดของบุคคลแต่ละสถานะแตกต่างกัน

หากมีข้อพิพาทว่า หุ้นส่วนไม่แบ่งผลกำไร ปกปิดรายรับ ไม่แสดงบัญชี หรือไม่จ่ายเงินตามข้อตกลง ต้องตรวจสอบสัญญาหุ้นส่วน เอกสารบัญชี หลักฐานการลงทุน รายรับของกิจการ และข้อตกลงเรื่องการแบ่งผลประโยชน์ก่อน หากพิสูจน์ได้ว่ามีสิทธิได้รับเงินหรือมีการผิดข้อตกลง อาจใช้สิทธิเรียกร้องทางกฎหมายได้ตามสถานะและข้อเท็จจริงของกิจการ ตัวอย่างคดีของศาลมีข้อพิพาทจากการร่วมลงทุน การเรียกคืนเงินลงทุน และการผิดนัดตามหนังสือรับสภาพหนี้

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดหน้าที่ของกรรมการในการบริหารกิจการบริษัท และมาตรา 1169 กำหนดว่า หากกรรมการทำให้บริษัทเสียหาย บริษัทสามารถฟ้องเรียกค่าสินไหมทดแทนได้ และหากบริษัทไม่ยอมฟ้อง ผู้ถือหุ้นคนหนึ่งคนใดอาจนำคดีขึ้นว่ากล่าวได้ อย่างไรก็ตาม ต้องตรวจสอบลักษณะความเสียหาย การกระทำของกรรมการ และหลักฐานของแต่ละคดีโดยละเอียด

ไม่สามารถสรุปได้ว่าหนี้ของบริษัทจะเป็นหนี้ส่วนตัวของ กรรมการ หุ้นส่วน หรือผู้ถือหุ้น ทุกกรณี เพราะความรับผิดขึ้นอยู่กับรูปแบบกิจการและสถานะของบุคคล เช่น บริษัทจำกัด ห้างหุ้นส่วนจำกัด หุ้นส่วนประเภทจำกัดความรับผิด หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด หรือกรณีที่บุคคลนั้นทำสัญญาค้ำประกันหนี้ไว้เป็นการส่วนตัว ตัวอย่างคดีของศาลแสดงให้เห็นว่าความรับผิดของห้างหุ้นส่วน หุ้นส่วนผู้จัดการ และผู้ค้ำประกันต้องพิจารณาตามสถานะและนิติสัมพันธ์แต่ละกรณี

ควรเตรียม หนังสือรับรองบริษัท รายชื่อผู้ถือหุ้น หนังสือบริคณห์สนธิ ข้อบังคับบริษัท สัญญาร่วมลงทุน รายงานประชุม เอกสารบัญชี Statement หลักฐานการโอนเงิน ใบเสร็จ อีเมล และข้อความ LINE หรือแชท รวมถึงหลักฐานที่แสดงการแบ่งกำไรหรือการใช้เงินของกิจการ เพื่อให้ ทนายความคดีหุ้นส่วนและบริษัท ตรวจสอบสถานะของคู่กรณี สิทธิเรียกร้อง ความรับผิด และแนวทางฟ้องหรือต่อสู้คดีได้ตรงกับข้อเท็จจริง