แชร์

คดีฉ้อโกงมีอายุความกี่ปี? ร้องทุกข์เมื่อไร เริ่มนับวันไหน

ผู้เขียน ทนายความภูเก็ต
อัพเดทล่าสุด: 18 พ.ย. 2026
16 ผู้เข้าชม
คดีฉ้อโกง

 คดีฉ้อโกงมีอายุความกี่ปี? ต้องร้องทุกข์เมื่อไร เริ่มนับจากวันไหน

คดีฉ้อโกงทั่วไปตามมาตรา 341 มีอายุความดำเนินคดี 10 ปีนับแต่วันกระทำความผิด แต่ผู้เสียหายต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่วันที่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิดด้วย เพราะเป็นความผิดอันยอมความได้ หากพ้นกำหนดร้องทุกข์ อาจเสียสิทธิดำเนินคดีอาญาฐานนี้ แม้ยังไม่ครบ 10 ปีก็ตาม

ส่วนคดีฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา 343 ไม่ใช่ความผิดอันยอมความได้ จึงไม่อยู่ภายใต้กำหนดร้องทุกข์ 3 เดือนดังกล่าว และมีอายุความดำเนินคดี 10 ปีเช่นกันสำหรับความผิดตามมาตรานี้ ทั้งนี้ หากมีข้อหาตามกฎหมายอื่นร่วมด้วย ต้องตรวจอายุความแยกตามแต่ละฐานความผิด

จุดที่ทำให้หลายคนเสียสิทธิคือเข้าใจว่า มีเวลาแจ้งความ 10 ปี หรือคิดว่าการทวงเงินจะทำให้เริ่มนับเวลาใหม่ บทความนี้จะแยกกำหนดเวลาทั้งสองเรื่อง พร้อมวิธีเตรียมหลักฐานเกี่ยวกับวันเริ่มนับให้ชัดเจน

อายุความคดีฉ้อโกง 3 เดือนกับ 10 ปี ต่างกันอย่างไร?

3 เดือนเป็นกำหนดร้องทุกข์ของความผิดอันยอมความได้ ส่วน 10 ปีเป็นอายุความดำเนินคดีอาญาของฐานความผิดที่กล่าวถึง ทั้งสองกำหนดมีจุดเริ่มนับและเงื่อนไขต่างกัน ต้องตรวจควบคู่กัน

ประเด็น กำหนดเวลา เริ่มนับจากเมื่อไร
การร้องทุกข์คดีฉ้อโกงทั่วไป มาตรา 341 ภายใน 3 เดือน วันที่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิดครบทั้งสองอย่าง
อายุความดำเนินคดีฉ้อโกงทั่วไป มาตรา 341 10 ปี วันกระทำความผิด
อายุความดำเนินคดีฉ้อโกงประชาชน มาตรา 343 10 ปี วันกระทำความผิด โดยไม่ใช้กำหนดร้องทุกข์ 3 เดือนสำหรับความผิดอันยอมความได้

การแจ้งความภายในกำหนดไม่ได้ทำให้อายุความดำเนินคดีหยุดลงโดยอัตโนมัติ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95 กำหนดเงื่อนไขเกี่ยวกับการฟ้องและการได้ตัวผู้กระทำความผิดมายังศาลภายในอายุความ จึงต้องติดตามความคืบหน้าหลังร้องทุกข์ด้วย

กำหนดร้องทุกข์ 3 เดือน เริ่มนับจากวันไหน?

ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96 ต้องพิจารณาว่าผู้เสียหายรู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด เมื่อใด ไม่ใช่เลือกนับจากวันโอนเงิน วันทวงเงินครั้งสุดท้าย หรือวันที่ตัดสินใจไปแจ้งความโดยอัตโนมัติ

1. รู้เรื่องความผิด หมายถึงอะไร?

ต้องตรวจว่าผู้เสียหายทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการกระทำผิดแล้วเมื่อใด เช่น ทราบว่าข้อมูลสำคัญที่ใช้หลอกให้โอนเงินเป็นเท็จ ทั้งนี้ การส่งของช้าหรือผิดนัดเพียงอย่างเดียว ยังไม่ทำให้สรุปได้ทุกกรณีว่าเกิดฉ้อโกงและผู้เสียหายรู้เรื่องความผิดแล้ว

2. รู้ตัวผู้กระทำความผิด หมายถึงอะไร?

ต้องพิจารณาว่าผู้เสียหายรู้ว่าใครเป็นผู้กระทำผิดแล้วหรือไม่ โดยดูหลักฐานและพฤติการณ์จริง การมีชื่อบัญชีรับโอนเงินไม่ได้แปลว่าเจ้าของบัญชีเป็นผู้หลอกลวงเสมอไป และไม่ควรสรุปเองว่าต้องรอรู้เลขบัตรประชาชนหรือที่อยู่ครบก่อนจึงจะเริ่มนับ

3. ถ้ารู้สองเรื่องนี้คนละวัน ต้องดูวันใด?

ให้ดูวันที่รู้ครบทั้งสองเรื่อง แต่ต้องพิสูจน์ด้วยข้อเท็จจริง ไม่ใช่อาศัยการระบุวันภายหลังเพียงอย่างเดียว หากมีแชตหรือเอกสารแสดงว่ารู้มาก่อน วันที่เริ่มนับอาจเร็วกว่าวันที่เข้าใจไว้

ตัวอย่างวันเริ่มนับกำหนดร้องทุกข์คดีฉ้อโกง

ตัวอย่างสมมติเพื่ออธิบายหลักการ:

  • 10 มกราคม: ผู้เสียหายโอนเงินซื้อสินค้าตามข้อตกลง
  • 20 มกราคม: ผู้ขายแจ้งว่าส่งสินค้าล่าช้า ขณะนั้นยังมีเพียงปัญหาส่งของไม่ทัน
  • 5 กุมภาพันธ์: ผู้เสียหายพบหลักฐานว่าผู้ขายใช้ข้อมูลเท็จหลอกให้โอนเงิน และรู้แล้วว่าใครเป็นผู้หลอกลวง

หากข้อเท็จจริงยืนยันว่าเพิ่งรู้ครบทั้งสองเงื่อนไขในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ วันดังกล่าวย่อมเป็นวันที่ต้องนำมาพิจารณาเริ่มนับกำหนดร้องทุกข์ แต่หากมีหลักฐานว่ารู้ครบก่อนหน้านั้น ก็ต้องพิจารณาวันที่เร็วกว่านั้น

กำหนด 3 เดือนอย่าเหมารวมเป็น 90 วัน และไม่ควรรอถึงวันสุดท้าย ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจวันครบกำหนดจากปฏิทินและหลักเกณฑ์นับระยะเวลาที่เกี่ยวข้อง

อายุความดำเนินคดี 10 ปี เริ่มนับเมื่อไร?

อายุความตามมาตรา 95 เริ่มนับจากวันกระทำความผิด ต่างจากกำหนดร้องทุกข์ที่พิจารณาวันรู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำผิด

สำหรับฉ้อโกงที่หลอกเอาเงิน ต้องตรวจว่าความผิดสำเร็จเมื่อใด โดยพิจารณาการหลอกลวงและการได้ไปซึ่งเงินหรือทรัพย์สินจากการหลอกลวงนั้น จึงไม่ควรนำวันรู้ว่าโดนโกงมาใช้เป็นวันเริ่มนับ 10 ปีแทนโดยอัตโนมัติ

หากมีการโอนหลายครั้ง ต้องตรวจว่าเป็นการกระทำกรรมเดียวหรือหลายกรรม และแต่ละรายการเกี่ยวข้องกับการหลอกลวงอย่างไร อย่านำวันโอนครั้งสุดท้ายมาใช้เริ่มนับใหม่ให้เงินทุกก้อนโดยไม่ตรวจข้อเท็จจริง

ฉ้อโกงทั่วไปกับฉ้อโกงประชาชน ใช้กำหนดร้องทุกข์เหมือนกันไหม?

ไม่เหมือนกัน ฉ้อโกงทั่วไปตามมาตรา 341 เป็นความผิดอันยอมความได้ จึงต้องคำนึงถึงกำหนดร้องทุกข์ 3 เดือน ส่วนฉ้อโกงประชาชนตามมาตรา 343 เป็นข้อยกเว้นตามมาตรา 348 จึงไม่ใช้กำหนดร้องทุกข์ดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม การมีผู้เสียหายหลายคนหรือเกิดเหตุบนอินเทอร์เน็ต ไม่ได้ทำให้เป็นฉ้อโกงประชาชนทุกกรณี ต้องตรวจลักษณะการแสดงข้อความเท็จหรือปกปิดความจริงต่อประชาชนตามองค์ประกอบกฎหมาย

หากยังไม่แน่ใจว่ากรณีของตนเป็นความผิดประเภทใด ควรรีบดำเนินการโดยคำนึงถึงกำหนดที่สั้นกว่าไว้ก่อน และ ปรึกษาทนายคดีฉ้อโกง เพื่อตรวจข้อความชักชวน หลักฐานโอนเงิน และวันที่รู้ข้อเท็จจริง ไม่ควรรอเพราะคาดเองว่าเป็นฉ้อโกงประชาชน

ลงบันทึกประจำวันแล้ว ถือว่าร้องทุกข์ทันอายุความหรือยัง?

ต้องดูเนื้อหาและเจตนาในการแจ้ง ไม่ใช่ดูชื่อเอกสารอย่างเดียว การแจ้งไว้เป็นหลักฐานโดยไม่ได้ประสงค์ให้ดำเนินคดีกับผู้กระทำผิด อาจไม่ใช่คำร้องทุกข์ตามกฎหมาย

เมื่อประสงค์ดำเนินคดี ควรแจ้งพนักงานสอบสวนให้ชัดว่าต้องการร้องทุกข์ให้ดำเนินคดีกับผู้กระทำผิด พร้อมเล่าข้อเท็จจริงตามจริงและส่งหลักฐานที่มี

  • อ่านบันทึกให้ครบก่อนลงลายมือชื่อ
  • ตรวจว่าระบุความประสงค์ให้ดำเนินคดีตรงกับที่แจ้งหรือไม่
  • ขอสำเนาบันทึกหรือหลักฐานรับคำร้องทุกข์ไว้
  • เก็บชื่อพนักงานสอบสวน วันที่รับเรื่อง และข้อมูลติดต่อสำหรับติดตามคดี

หากมีเอกสารเดิมที่ระบุเพียง ลงไว้เป็นหลักฐาน ควรรีบให้ทนายตรวจว่าการแจ้งครั้งนั้นมีลักษณะเป็นคำร้องทุกข์หรือไม่ อย่ารอให้ใกล้ครบกำหนดแล้วจึงตรวจสอบ

ทวงเงิน เจรจา หรือรอคู่กรณีคืนเงิน ทำให้อายุความเริ่มใหม่ไหม?

การทวงเงินหรือเจรจาคืนเงินไม่ได้ทำให้กำหนดร้องทุกข์อาญาเริ่มใหม่โดยอัตโนมัติ หากรู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำผิดแล้ว การรอคำสัญญาว่าจะคืนเงินอาจทำให้พ้นกำหนดร้องทุกข์ได้

  • ส่งข้อความทวงเงิน: อย่าถือว่าเป็นการร้องทุกข์ต่อเจ้าหน้าที่
  • ส่งหนังสือทวงถาม: ไม่ควรใช้แทนการดำเนินการอาญาภายในกำหนด
  • คู่กรณีขอผ่อนชำระ: ต้องตรวจเงื่อนไขและผลของข้อตกลงแยกต่างหาก
  • คู่กรณีคืนเงินบางส่วน: ไม่ได้แปลว่ากำหนดร้องทุกข์เริ่มใหม่หรือคดียุติทุกกรณี

หากจะทำข้อตกลงที่มีข้อความยอมความ ถอนคำร้องทุกข์ หรือสละสิทธิ ควรตรวจผลทางกฎหมายก่อนลงชื่อ เพราะอาจมีผลมากกว่าการตกลงกำหนดชำระเงิน

ยังไม่รู้ชื่อจริงคนโกง ร้องทุกข์ได้ไหม?

ร้องทุกข์ได้แม้ยังไม่รู้ตัวผู้กระทำผิด โดยแจ้งข้อเท็จจริงและส่งข้อมูลที่มีให้พนักงานสอบสวนตรวจสอบ ไม่จำเป็นต้องรอรวบรวมข้อมูลส่วนตัวของผู้กระทำผิดให้ครบก่อน

  • ชื่อบัญชี เลขบัญชี และหลักฐานการโอนเงิน
  • ชื่อผู้ใช้ ลิงก์โปรไฟล์ เพจ หรือเว็บไซต์ที่ติดต่อ
  • หมายเลขโทรศัพท์ อีเมล และช่องทางสนทนา
  • ข้อความโฆษณาหรือข้อความที่ใช้ชักชวน
  • วันเวลาและรายละเอียดของแต่ละเหตุการณ์

หากรู้เพียงชื่อบัญชีรับเงิน แต่ไม่แน่ใจว่าเกี่ยวข้องกับผู้หลอกลวงอย่างไร ควรแจ้งตามข้อมูลที่มีโดยไม่คาดเดาหรือกล่าวหาเกินหลักฐาน

ก่อนตรวจอายุความคดีฉ้อโกง ต้องเตรียมข้อมูลอะไรบ้าง?

ควรแยกข้อมูลเป็นสามช่วง ได้แก่ วันเกิดเหตุ วันรู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำผิด และวันร้องทุกข์ พร้อมหลักฐานอ้างอิงแต่ละวัน

  • ก่อนโอนเงิน: โฆษณา ข้อเสนอ แชต และเงื่อนไขที่ทำให้ตัดสินใจ
  • วันโอนหรือส่งมอบทรัพย์: สลิป รายการเดินบัญชี และเอกสารรับเงิน
  • วันที่พบการหลอกลวง: ข้อความ เอกสาร หรือข้อมูลที่ทำให้รู้ว่ามีการกระทำผิด
  • วันที่รู้ตัวผู้กระทำผิด: ระบุว่ารู้จากอะไรและรู้รายละเอียดเพียงใด
  • การติดต่อภายหลัง: แชตทวงเงิน คำชี้แจง ข้อตกลง และหลักฐานคืนเงิน
  • การดำเนินคดีที่ผ่านมา: บันทึกประจำวัน คำร้องทุกข์ และเอกสารติดตามคดี

เก็บแชตต่อเนื่องและไฟล์ต้นฉบับไว้ ไม่ตัดเฉพาะข้อความบางช่วง เพราะข้อความก่อนหน้าอาจเกี่ยวข้องกับการวินิจฉัยว่ารู้เรื่องความผิดตั้งแต่เมื่อใด

ถ้าเกิน 3 เดือนแล้ว ยังทำอะไรได้บ้าง?

อย่าเพิ่งสรุปว่าหมดสิทธิทุกทาง ต้องตรวจว่าวันเริ่มนับถูกต้องหรือไม่ เคยร้องทุกข์โดยชอบแล้วหรือยัง และการกระทำเข้าฐานความผิดใดจริง

หากเป็นฉ้อโกงทั่วไปและพ้นกำหนดร้องทุกข์จริง ย่อมมีปัญหาอายุความสำหรับความผิดฐานนั้น แต่สิทธิเรียกเงินทางแพ่งหรือข้อหาอื่นต้องพิจารณาตามข้อเท็จจริงและอายุความของตนเอง ไม่ได้ใช้อายุความเดียวกันทั้งหมด และไม่สามารถเปลี่ยนชื่อข้อหาเพื่อหลีกเลี่ยงอายุความได้

กรณีเคยแจ้งความแล้วแต่ไม่ทราบสถานะ หรือมีหลายข้อหา ควร ปรึกษาทนายคดีอาญา พร้อมเอกสารเดิม เพื่อตรวจทั้งความสมบูรณ์ของคำร้องทุกข์และขั้นตอนที่ต้องดำเนินการต่อ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอายุความคดีฉ้อโกง

1. คดีฉ้อโกงมีอายุความ 3 เดือนหรือ 10 ปี?

ฉ้อโกงทั่วไปตามมาตรา 341 ต้องตรวจทั้งสองกำหนด คือร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำผิด และอายุความดำเนินคดี 10 ปีนับแต่วันกระทำความผิด จะเลือกใช้เพียงกำหนดใดกำหนดหนึ่งไม่ได้

2. โดนโกงเกิน 3 เดือนนับจากวันโอนเงิน ยังแจ้งความได้ไหม?

อาจยังร้องทุกข์ทัน เพราะกำหนดร้องทุกข์ไม่ได้เริ่มจากวันโอนเงินทุกกรณี ต้องตรวจวันที่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำผิด อย่างไรก็ตาม ต้องไม่พ้นอายุความดำเนินคดีด้วย จึงควรรีบตรวจหลักฐานและดำเนินการ

3. กำหนดร้องทุกข์ 3 เดือนเท่ากับ 90 วันไหม?

ไม่ควรถือว่าเท่ากัน กฎหมายกำหนดเป็นเดือน การหาวันครบกำหนดต้องใช้หลักเกณฑ์นับระยะเวลาที่เกี่ยวข้อง ควรตรวจจากวันเริ่มนับจริงและดำเนินการล่วงหน้า

4. ลงบันทึกประจำวันไว้แล้ว ต้องร้องทุกข์อีกไหม?

ต้องตรวจว่าบันทึกเดิมเป็นการร้องทุกข์โดยประสงค์ให้ผู้กระทำผิดได้รับโทษ หรือเพียงแจ้งไว้เป็นหลักฐาน หากเป็นอย่างหลังอาจยังไม่ถือว่าร้องทุกข์ อย่าตัดสินจากชื่อเอกสารเพียงอย่างเดียว

5. คู่กรณีบอกว่าจะคืนเงิน รอไปก่อนจะเสียสิทธิไหม?

มีความเสี่ยงหากรอจนพ้นกำหนด เพราะคำสัญญาคืนเงินไม่ได้ทำให้กำหนดร้องทุกข์เริ่มใหม่โดยอัตโนมัติ ควรตรวจอายุความควบคู่กับการเจรจา และตรวจข้อตกลงก่อนลงชื่อ

6. ฉ้อโกงประชาชนต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนไหม?

ความผิดตามมาตรา 343 ไม่ใช่ความผิดอันยอมความได้ จึงไม่ใช้กำหนดร้องทุกข์ 3 เดือนตามมาตรา 96 แต่ต้องตรวจว่าเข้าองค์ประกอบฉ้อโกงประชาชนจริง และยังอยู่ภายในอายุความดำเนินคดี

7. ร้องทุกข์ทัน 3 เดือนแล้ว หมายความว่าคดีไม่มีวันขาดอายุความหรือไม่?

ไม่ใช่ ยังต้องคำนึงถึงอายุความดำเนินคดีตามมาตรา 95 การร้องทุกข์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ทำให้อายุความหยุดลงโดยอัตโนมัติ จึงควรติดตามสำนวนและขั้นตอนดำเนินคดีต่อเนื่อง

8. โอนเงินหลายครั้ง ให้นับจากครั้งสุดท้ายทั้งหมดได้ไหม?

ไม่ได้เสมอไป ต้องตรวจว่าการหลอกลวงและการโอนแต่ละครั้งเป็นกรรมเดียวหรือหลายกรรม รวมถึงวันรู้เรื่องความผิดของแต่ละส่วน ไม่ควรใช้วันโอนครั้งสุดท้ายแทนทุกรายการโดยอัตโนมัติ

ตรวจวันเริ่มนับให้ชัด ก่อนเสียสิทธิในคดีฉ้อโกง

หากกำลังสงสัยว่าคดีฉ้อโกงของคุณขาดอายุความหรือยัง ให้เริ่มจากรวบรวมวันโอนเงิน วันที่พบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการหลอกลวง วันที่รู้ตัวผู้กระทำผิด และเอกสารร้องทุกข์เดิม ข้อมูลเหล่านี้สำคัญกว่าการดูเพียงว่าผ่านมากี่เดือนหรือกี่ปี

ปรึกษาทนายคดีฉ้อโกง เพื่อตรวจฐานความผิดและวันเริ่มนับ หรือ ปรึกษาทนายคดีอาญา เพื่อตรวจคำร้องทุกข์และวางขั้นตอนดำเนินคดี โดยเฉพาะกรณีใกล้ครบกำหนด มีหลายรายการโอน หรือเคยแจ้งไว้เป็นหลักฐานแล้ว

ข้อมูลนี้กล่าวถึงหลักทั่วไปตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 95, 96, 341, 343 และ 348 การคำนวณกำหนดเวลาต้องตรวจข้อเท็จจริง เอกสาร และกฎหมายที่ใช้กับแต่ละกรณี


บทความที่เกี่ยวข้อง
ไม่มีสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร ฟ้องคดีผิดสัญญาได้ไหม?
ไม่มีสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร ฟ้องผิดสัญญาได้ไหม? มีแชต LINE สลิปโอนเงิน อีเมล หรือใบเสนอราคา ใช้เป็นหลักฐานคดีผิดสัญญาได้หรือไม่
ผู้เขียน ทนายความชลบุรี
23 ส.ค. 2026
คดีอาญา_ตำรวจไม่รัอง ห้องเองได้ไหม
แจ้งความแล้วตำรวจไม่รับคดี ต้องทำอย่างไร? รวม 7 วิธีรับมือเมื่อตำรวจไม่รับแจ้งความ คดีไม่คืบหน้า ร้องเรียนที่ไหน และผู้เสียหายฟ้องคดีอาญาเองได้ไหม
ผู้เขียน ทนายความชลบุรี
7 พ.ย. 2026
ได้รับหมายศาล ต้องทำอย่างไร?
ได้รับหมายศาลต้องทำอย่างไร? คดีแพ่งต้องยื่นคำให้การกี่วัน คดีอาญาจะถูกจับไหม ไม่ไปศาลตามนัดเกิดอะไรขึ้น พร้อม 10 วิธีรับมือ เอกสารที่ต้องเตรียมและสิทธิทางกฎหมาย
ผู้เขียน ทนายความมหาสารคาม
29 ต.ค. 2026
เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายความเป็นส่วนตัว และ นโยบายคุกกี้
Powered By MakeWebEasy Logo MakeWebEasy